Komitmen Malaysia, MINDEF terhadap wanita, keamanan dan keselamatan: Penggerak perubahan dalam pertahanan global
Oleh LEFTENAN KOLONEL TS DR. MAIMUNAH OMAR
PENDEKATAN proaktif negara dalam aspek pertahanan dan keselamatan mencerminkan komitmen menyeluruh terhadap usaha mengekalkan keamanan yang bukan sahaja berkesan, tetapi juga adil, inklusif serta selari dengan amalan terbaik antarabangsa.
Kementerian Pertahanan (MINDEF) di bawah kepimpinan Menterinya, Datuk Seri Mohd Khaled Nordin, telah menegaskan semula dedikasinya terhadap keamanan dan kestabilan global.
Dalam Persidangan Menteri-Menteri Keamanan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (UNPKM) 2025 di Berlin, beliau telah menggariskan komitmen terkini Malaysia dalam memperkukuh usaha pengaman dan memajukan agenda Wanita, Keamanan dan Keselamatan (WPS).
Atas usaha tersebut, Malaysia telah diberi penghormatan menerima anugerah daripada Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (PBB) sebagai pengiktirafan terhadap penglibatan wanita dalam misi keamanan antarabangsa.
Pengiktirafan itu menonjolkan pencapaian Malaysia dalam mengintegrasikan anggota pengaman wanita ke dalam operasi global dan menegaskan komitmen negara untuk membina pendekatan keselamatan antarabangsa yang lebih inklusif.
Antara inisiatif utama Malaysia termasuk penyediaan satu batalion infantri bagi misi pengaman PBB akan datang, dengan jaminan anggota dilengkapkan dengan kepakaran dan sumber yang mencukupi bagi menangani cabaran keselamatan yang kompleks.
Selain kesiapsiagaan ketenteraan, Malaysia turut memperluas program latihan pengaman melalui Pusat Pengaman Malaysia (MPC), dengan memasukkan kursus khas berkaitan WPS bagi memperkukuh strategi pengaman yang responsif gender serta menyokong pencapaian sasaran jantina yang digariskan oleh PBB.
Pelaksanaan WPS: Rangka Strategik
Bagi melaksanakan prinsip WPS secara berkesan, Malaysia telah merangka pendekatan tiga peringkat yang sejajar dengan dasar pertahanan nasional dan antarabangsa.
Di peringkat strategik, Malaysia telah mengintegrasikan keutamaan WPS ke dalam Kertas Putih Pertahanan sekali gus mengukuhkan komitmen untuk mencapai penanda aras penyertaan jantina yang ditetapkan oleh PBB.
Malaysia kini telah melepasi sasaran PBB dalam kategori kakitangan dan pemerhati wanita, dengan kadar penyertaan sebanyak 27.56 peratus serta merangka pelan struktur untuk mencapai 15 peratus penyertaan wanita dalam kontinjen menjelang tahun 2028.
Bagi memperkukuh dasar inklusif gender, MINDEF telah melantik Timbalan Ketua Setiausaha (Pengurusan) sebagai Fokal Poin Gender untuk menyelia pelaksanaan strategi responsif gender.
MINDEF juga bekerjasama dengan kementerian utama lain bagi merangka Pelan Tindakan Nasional untuk WPS, memastikan pendekatan menyeluruh terhadap integrasi gender dalam operasi keselamatan.
Di peringkat angkatan tentera, usaha WPS diterajui oleh Ketua Pengarah Bahagian Latihan Pertahanan yang juga Pengerusi Jawatankuasa Pembangunan Wanita Angkatan Tentera Malaysia (ATM).
Peranan ini memastikan prinsip WPS disepadukan ke dalam operasi, latihan dan kursus ATM serta memperkukuh komitmen terhadap strategi keamanan dan keselamatan yang peka gender.
Di Peringkat Operasi
Di peringkat operasi, ATM telah memperkukuh rangka latihan melalui MPC di Port Dickson.
Antara inisiatif terawal ialah Kursus Penasihat Gender yang diperkenalkan pada tahun 2020 untuk melatih anggota tentera dengan strategi pengaman yang peka gender.
ATM juga menjalinkan kerjasama dengan Kingston Leadership Team Incorporated (KLT Inc.) untuk memperluas program latihan WPS, meningkatkan kualiti dan skop pendidikan berfokus gender kepada pengaman.
Selain itu, semua Latihan Pra-Penugasan (PDT) bagi batalion Malaysia turut merangkumi modul WPS bagi memastikan anggota bersedia menangani isu berkaitan gender dalam persekitaran konflik.
Cabaran, Trend Baharu dan Langkah ke Hadapan
Salah satu isu penting dalam agenda WPS ialah Keganasan Berasaskan Gender (GBV).
Walaupun terdapat kemajuan dalam aspek pengaman yang responsif gender, GBV terus berkembang, dipengaruhi oleh kemajuan teknologi dan perubahan dinamik sosial.
Antara cabaran utama adalah peranan dua sisi teknologi iaitu sebagai alat untuk pemerkasaan dan juga eksploitasi.
Di satu pihak, teknologi digital memudahkan kempen kesedaran, mekanisme pelaporan dan penggunaan kecerdasan buatan (AI) untuk memantau dan mencegah keganasan serta melindungi mangsa.
Namun begitu, penyalahgunaan teknologi telah membawa kepada bentuk GBV baharu seperti pengintipan siber, eksploitasi melalui teknologi deepfake serta pelanggaran privasi.
Lebih daripada itu, GBV sering dilihat secara binari, tanpa mengambil kira keganasan dalam kumpulan gender yang sama serta ketidaksamaan struktur yang lebih mendalam.
Diskriminasi dalam kalangan kumpulan wanita sendiri, pengasingan di tempat kerja dan penindasan ekonomi menghadkan peluang wanita dan mengukuhkan ketidaksamaan dalam sektor keselamatan dan pertahanan.
Oleh itu, untuk memajukan agenda WPS secara berkesan, Malaysia perlu menggalakkan kerjasama merentas sektor dengan melibatkan pandangan pihak penguat kuasa, ahli akademik, badan pemikir dan organisasi masyarakat sivil.
Mengukuhkan inisiatif keamanan yang diketuai belia juga penting dalam memastikan suara golongan muda diambil kira dalam strategi keselamatan negara.
Selain itu, penggunaan teknologi untuk perlindungan perlu dimaksimumkan.
Pelaksanaan alat pemantauan berasaskan AI dan platform pelaporan yang selamat akan membuka laluan kepada keadilan serta mewujudkan ruang dalam talian yang selamat.
Malaysia juga perlu memperluas perbincangan di luar kerangka ketenteraan konvensional dengan menggabungkan perspektif geopolitik dan geostrategik bagi menangani ancaman tradisional dan tidak tradisional terhadap keselamatan wanita.
Komitmen MINDEF
MINDEF telah menunjukkan kemajuan membanggakan dalam memperkasa pengaman yang inklusif gender melalui dasar tersusun, program latihan yang dipertingkat serta kerjasama strategik.
Namun, usaha ke arah inklusiviti penuh dalam sektor pertahanan masih berterusan dan memerlukan penambahbaikan dasar secara berterusan, inovasi teknologi serta kerjasama rentas sektor.
Dengan komitmen dan kerjasama yang berterusan, Malaysia berada di landasan yang kukuh untuk membina masa depan di mana wanita bukan sahaja dilindungi, tetapi juga mampu untuk memimpin, berkhidmat dan menyumbang kepada usaha keamanan global.
* Penulis merupakan Penolong Pengarah Kontemporari Institut Pertahanan dan Keselamatan Malaysia (MiDAS) dan salah seorang panel segmen Wanita, Keamanan dan Keselamatan semasa Pameran Maritim dan Aeroangkasa Antarabangsa Langkawi (LIMA) 2025
Artikel ini merupakan pandangan peribadi penulis dan tidak mewakili pendapat Malaysia Tribune
| Platform | Pautan |
|---|---|
| Malaysia Tribune | |
| X | @malaysiatribune |
| @malaysiatribune | |
| Threads | @malaysia.tribune |
| Youtube | Malaysia Tribune |
| TikTok | Malaysia Tribune |
| Whatsapp Channel | Malaysia Tribune |
| Telegram | Malaysia Tribune |
