AI tonggak baharu pendidikan negara

Oleh DR. ROZHAN M. IDRUS

KEMERESAPAN penggunaan Kecerdasan Buatan (AI) dalam kehidupan harian kita kini semakin signifikan, bahkan dalam hal-hal tertentu sudah menjadi cukup penting.

Teknologi AI membentuk hampir setiap industri, daripada penjagaan kesihatan dan kewangan (perniagaan) kepada pendidikan dan hiburan.

Perhatian saya tertarik kepada suatu kenyataan (Berita Harian, 16 Disember) daripada Timbalan Menteri Pendidikan Tinggi, Datuk Seri Mustapha Sakmud yang menyarankan supaya ’20 universiti diarah tubuh fakulti AI’ di dalam pelaksanaan AI di Malaysia.

Senario masa kini tertumpu kepada membenamkan AI merentas pelbagai bidang akademik dan memastikan pelajar bukan sahaja bersedia untuk kemajuan teknologi semasa tetapi juga dapat menyesuaikan diri dengan landskap AI yang berkembang pesat di dunia pekerjaan; ia bukan hanya tentang mewujudkan fakulti atau jabatan khusus untuk AI.

Hakikatnya AI telah merentasi dunia, merentasi skop ’20 universiti di Malaysia’. Justeru, kenapa AI telah menjadi tonggak dalam bidang pendidikan?

AI membolehkan mesin belajar daripada pengalaman, menyesuaikan diri dengan input baharu dan melaksanakan tugas seperti manusia.

Kebanyakan contoh AI yang kita perhatikan pada hari ini – daripada komputer bermain catur kepada kereta pandu sendiri – sangat bergantung pada pembelajaran mendalam dan pemprosesan bahasa semula jadi.

Dengan menggunakan teknologi ini, komputer boleh dilatih untuk menyelesaikan tugas tertentu dengan memproses sejumlah besar data (big data) dan mengenali corak di dalam data.

AI memerlukan data yang besar. Pengumpulan data AI juga dikenali sebagai penuaian data ialah proses mengekstrak data daripada pelbagai sumber seperti laman web, tinjauan dalam talian, borang maklum balas pengguna, siaran media sosial pelanggan dan set data siap sedia untuk digunakan dalam melatih dan menambah baik model AI dan pembelajaran mesin (machine learning – ML).

Fungsi AI yang berupaya memproses sejumlah besar data dapat dimanfaat oleh pengajian tinggi di Malaysia.

AI dapat membantu mengumpul data dari kesemua institusi pengajian tinggi di Malaysia termasuk IPTA dan IPTS.

Kita akan mendapat manfaat daripada AI yang mempunyai keupayaannya untuk menganalisis data, belajar daripada corak yang terdapat di dalam institusi pengajian tinggi di Malaysia dan membuat keputusan pintar berpotensi untuk merevolusikan proses, meningkatkan hasil dan memacu inovasi.

Pengekodan asas (grounded coding) telah digunakan untuk menjawab persoalan menyeluruh tentang bagaimana AI di dalam pendidikan (AIEd) digunakan dalam pengajian tinggi.

Lima kod penggunaan muncul daripada data:
(1) Penilaian/Penilaian
(2) Meramalkan
(3) Pembantu AI,
(4) Sistem Tunjuk ajar Pintar (ITS)
(5) Menguruskan Pembelajaran Pelajar.

Kelima-lima dapatan ini merentasi kesemua universiti awam dan swasta di Malaysia.

Manfaat kepada para pelajar

AI dapat mempersembahkan suatu manfaat yang berfokus kepada keluaran institusi tinggi apabila AI boleh diprom (prompt) atau diarah dalam konteks kebolehpasaran graduan dan kerjasama institusi.

Antara solusi yang diutarakan ialah melalui pendekatan pelbagai disiplin dan juga kurikulum fleksibel.

Memandangkan aplikasi AI yang luas telah menjadi kritikal untuk menyepadukan latihan AI merentas pelbagai fakulti, bukan hanya dalam sains komputer.

Sebagai contoh, AI sudah digunakan dalam bidang seperti psikologi, linguistik, biologi dan ekonomi.

Program siswazah juga yang menjadi sempadan perkembangan inovasi harus mencerminkan pendekatan pelbagai disiplin ini.

Reka bentuk program di dalam kurikulum yang fleksibel akan membolehkan pelajar pakar dalam pelbagai aspek AI sambil belajar tentang kesannya yang lebih luas terhadap masyarakat, etika dan tadbir urus.

Kesemua elemen ini akan menjadi ketara di dalam dunia kerjaya nanti.

Kemunculan AI telah memberi petanda bahawa budaya ‘silo’ perlu diubah dan suatu entiti yang diulang 20 kali bukan lagi suatu strategi bijak lebih-lebih lagi di peringkat pengajian tinggi.

Justeru, suatu ‘otak’ AI berpusat (central brain) di KPT boleh memupuk inovasi dan kerjasama merentas institusi dan industri di Malaysia, memastikan pembangunan AI sejajar dengan matlamat masyarakat dan piawaian etika.

Kini, KPT perlu komited dan memainkan peranan teras dan cerdas di dalam pelaksanaan AI yang sekali gus dapat memainkan peranan menangani isu jurang ketidakpadanan graduan dengan pasaran pekerjaan berdasarkan Pelan Pembangunan Pendidikan Tinggi Malaysia 2026-2035.

*Penulis merupakan Profesor Kehormat, Pusat Pengajian Pendidikan Jarak, Universiti Sains Malaysia (USM)

Artikel ini adalah pandangan peribadi penulis dan tidak mewakili pendirian Malaysia Tribune.