Green Islam: Umat Islam pelopor gerakan kelestarian dunia

Oleh WAN BADRI FAUZIEE

KUALA LUMPUR – Fenomena Green Islam semakin mendapat perhatian di seluruh dunia apabila prinsip dan nilai-nilai Islam dijadikan landasan utama dalam usaha memelihara kelestarian alam sekitar.

Gerakan ini menegaskan bahawa alam bukan sekadar sumber ekonomi atau keindahan ciptaan sebaliknya adalah amanah Allah SWT yang wajib dipelihara oleh setiap Muslim sebagai tanggungjawab khalifah di muka bumi.

Di Indonesia, Majlis Ulama Indonesia (MUI) telah mengeluarkan beberapa fatwa berkaitan alam sekitar, termasuk larangan terhadap pembalakan haram dan pencemaran sungai.

Malah institusi pendidikan Islam di negara itu turut melaksanakan program Green Campus bagi mendidik pelajar tentang hubungan antara ajaran Islam dan penjagaan alam.

Sementara itu di Malaysia, pelbagai inisiatif dilaksanakan termasuk Masjid Lestari, Eco-Quran Project serta program pendidikan berteraskan kelestarian di universiti Islam.

Jabatan Kemajuan Islam Malaysia (JAKIM) turut menegaskan bahawa memelihara bumi adalah sebahagian daripada tanggungjawab agama.

Menurut Prof. Emeritus Datuk Dr. Osman Bakar dari Universiti Islam Antarabangsa Malaysia (UIAM), tradisi pemikiran Islam mengandungi prinsip kebijaksanaan alam yang menekankan tanggungjawab manusia sebagai khalifah.

“Konsep khalifah dalam Islam bukan sekadar kepimpinan sosial tetapi juga mengandungi etika terhadap alam iaitu satu asas penting dalam membangunkan nilai kelestarian moden,” katanya.

Pandangan itu turut disokong oleh Dr Ahmad Faizal Mohd Zaini, pensyarah Pengajian Islam dan Alam Sekitar yang menegaskan bahawa konsep tawazun (keseimbangan) dan ihsan (berbuat baik) mampu membentuk masyarakat yang lebih prihatin terhadap alam semula jadi.

Di peringkat antarabangsa, institusi tersohor seperti Universiti Al-Azhar di Mesir turut memperkenalkan modul etika alam sekitar dalam kurikulum pengajian Syariah, manakala negara Teluk seperti Emiriah Arab Bersatu (UAE) melancarkan Muslim Climate Action Plan sebagai tanda komitmen dunia Islam terhadap agenda global perubahan iklim.

Gerakan Green Islam turut mengangkat nilai-nilai murni Islam seperti amanah, ihsan, zuhud (kesederhanaan) dan ‘adl (keadilan) dalam menjaga bumi dan sumber semula jadi.

Walaupun berdepan cabaran seperti sikap sambil lewa masyarakat dan kebergantungan terhadap industri fosil, sokongan daripada institusi agama, pertubuhan bukan kerajaan (NGO) Islam serta generasi muda memberi sinar harapan bahawa dunia Islam mampu menjadi peneraju dalam perjuangan global memelihara bumi.

Seperti firman Allah SWT dalam Surah Al-A‘raf, ayat 56:

“Dan janganlah kamu membuat kerosakan di muka bumi setelah ia diperbaiki dan berdoalah kepada-Nya dengan rasa takut dan harap.”

Kebangkitan Green Islam membuktikan bahawa menjaga alam sekitar bukan sekadar trend moden, tetapi merupakan tanggungjawab moral, sosial dan ibadah bagi setiap Muslim sejati.

Penulis ialah pelajar Jurusan Akidah dan Pemikiran Islam, Universiti Malaya.

Artikel ini merupakan pandangan peribadi penulis dan tidak semestinya mencerminkan pendirian Malaysia Tribune.